تدبر در قرآن

تدبر در قرآن - یکشنبه, 25 خرداد 1399 00:51

روش های گرد آوری آیات

قرآن به صورت موضوعی گرد آوری نشده و چنان نیست هر موضوع معینی در فصل معین آمده باشد بلکه آیات مربوط به یک مطلب در سوره های مختلف جسته و گریخته، آمده است. 

پس هر کس می‌خواهد که درباره قرآن دید کامل پیدا کند و در مورد یک موضوع احاطه یابد، لازم است در این باب تمرین حاصل کند و آیات متفرق را، در یک موضوع به تدریج گرد آورد لذا برای تحقق این امر مهم، یعنی فهم درست موضوعی، باید مبادرت به چهار امر کرد
1) جمع کردن آیاتی که مربوط به یک موضوع معین است نظیر، تاریخ، توحید، عقاید، بهشت و جهنم.
2) آن گاه نوبت به دسته بندی کردن آیات بر حسب موضوع می‌رسد.
3) جنبه عموم و خصوص، تقدم و تاخر باید مورد توجه قرار گیرد.
4) پس از انجام سه مرحله پیشین باید به یک دید عام و کلی یا بازبینی نهایی مبادرت کرد.

البته در همه جا مراجعه به تفاسیر معتبر و سخنان امامان ضرورت دارد. گردآوری آیات قرآنی به چند شکل انجام می‌شود.

 

1) جمع تفسیری
کشف دلیل حقیقی یک آیه است از خلال آیه دیگر و برای مثال در آیه ی زیر می‌خوانیم:
وَبَشِّرِ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الأنْهَارُ.. .و كسانى را كه ايمان آورده‏اند و كارهاى شايسته [چون عبادت حق و خدمت به خلق] انجام داده‏اند، مژده ده كه بهشت‏ هايى ويژه آنان است كه از زيرِ [درختانِ] آن نهرها جارى است

در برابر چنین پاداش بزرگی با اشتیاق و کنجکاوی همه از یکدیگر می‌پرسند چه کسانی ایمان آورده اند؟ پاسخ این سوال در آیه ی 74 سوره ی انفال بیان شده است :
• وَالَّذِینَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَالَّذِینَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِکَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ کَرِیمٌ2 و کساني که ايمان آوردند و هجرت کردند و در راه خدا جهاد نمودند و آنان که مهاجران را پناه دادند و ياري کردند، مؤمنان حقيقي فقط آنانند
ولی هنوز مصداق آیه برای ما روشن نیست و درست نمی دانیم که مراد از آن راه راستی که باید در پیش بگیریم کدام است با تفحص در قرآن می‌بینیم که جواب در سوره ی یاسین آمده است:
• وَأَنِ اعْبُدُونِی هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِیمٌ3 مرا بپرستید این است راه درست به این ترتیب در می‌یابیم که مراد از راه درست پرستش خداست و برگزیدن راه او در طی زندگی اجتماعی و عملی.

 

2) گردآوری آیات با رعایت ترتیب زمانی 

یعنی به صورت منطقی آیات مربوط به یک موضوع را از دیگر آیات جدا و ترتیب زمانی را در آنها مراعات کردن سود این امر این است که ما در ابتدا آیات را در هم و برهم و بی ارتباط می‌بینیم. ولی پس از تنظیم آنها اختلاف برطرف می‌شود و اشکال ما برطرف می‌شود. 

فایده دوم این کار توجه به این نکته ظریف است که اسلام درباره مسائل اعتقادی با قاطعیت و بدون طفره عمل می‌کند و از همان مرحله نخست در باب آن حکم صادر می‌نماید ولی در مورد آنچه مربوط به عادت و تقلید یا مصالح اجتماعی است این آیه شریف جانب رفق و مدارا را پیش می‌گیرد و اصطلاحات گام به گام را با نرمش هر چه بیشتر، تجویز می‌کند. به عنوان مثال در آیه زیر سوره ی بقره می‌فرماید:
• یَسْأَلُونَکَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَیْسِرِ قُلْ فِیهِمَا إِثْمٌ کَبِیرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَکْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَیَسْأَلُونَکَ مَاذَا یُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمُ الآیات لَعَلَّکُمْ تَتَفَکَّرُونَ4 درباره شراب و قمار از تو می‌‏پرسند، بگو: در آن دو مطلب هم، گناهى بزرگ و هم سودهايى براى مردم است، و گناه هر دو از سودشان بيشتر است. در گام اول می‌گوید ترکش بهتر است، در گام دوم می‌فرماید: در حالت سستی به نماز نزدیک نشوید تا بفهمید چه می‌گویید.
در آیه زیر:
• یَا آیها الَّذِینَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَأَنْتُمْ سُکَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ5 اي اهل ايمان! در حالي که مستيد به نماز نزديک نشويد تا زماني که [مستيِ شما برطرف شود و از روي هوشياري] بدانيد [که در حال نماز] چه مي‌گوييد.
سختگیری جدیدی جلوی پای معتادان می‌گذارد زیرا خواندن نماز با سستی سازگار نیست و در مرحله آخر نهی اکید صورت می‌گیرد:
• یَا آیها الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَیْسِرُ وَالأنْصَابُ وَالأزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ ﴿٩٠﴾ إِنَّمَا یُرِیدُ الشَّیْطَانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِی الْخَمْرِ وَالْمَیْسِرِ وَیَصُدَّکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ(91)6 اي اهل ايمان! جز اين نيست که همه مايعات مست کننده و قمار و بت هايي که [براي پرستش] نصب شده وپاره چو‌ب‌هايي که به آن تفأل زده مي‌شود، پليد و از کارهاي شيطان است؛ پس از آنها دوري کنيد تا رستگار شويد. ﴿٩٠﴾
مسلماً شيطان مي‌خواهد با شراب و قمار، ميان شما دشمني و کينه [سخت] اندازد، و از ياد خدا و نماز بازتان دارد.

 

3) جمع استنباطی
مراد از جمع استنباطی، دو آیه را بر هم نهادن و حکم شرعی را از آن بیرون کشیدن می‌باشد. امامان بزرگوار ما با دنبال کردن این شیوه حق بزرگی، در استخراج احکام بر گردن ما نهاده اند.
گویند زنی در زمان عمر، خلیفه دوم، در حالی که در خانه شوهر بیشتر از شش ماه مانده بود فرزندی آورد. خلیفه ی دوم به توهم اینکه زن قبل از ازدواج زنا کرده خواست او را حد بزند. خواهر آن زن شتابان پیش علی (ع) رفت تا بلکه چاره ای یابد. امام علی(ع) دو آیه از قرآن را تلاوت کردند:
• وَالْوَالِدَاتُ یُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَیْنِ کَامِلَیْنِ7 و مادران بايد فرزندانشان را دو سال كامل شير دهند
• حَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلاثُونَ شَهْرًا8 دوران بارداري و باز گرفتنش از شير سي ماه است

از تلاوت این دو آیه نتیجه گرفتند که حداقل مدت حمل شش ماه می‌باشد.

 

4) گردآوری آیات بر حسب موضوع
فرقی که جمع موضوعی یا گرد آوری آیات در پیرامون موضوع واحد برای استخراج حکم قرآنی با جمع استباطی دارد این است که در قسم اخیر تنها به گرد آوری و مقابله دو یا سه آیه برای استخراج حکم شرعی اکتفا می‌شود. ولی جمع موضوعی شامل امور کلی تر مانند سیاست و اقتصاد و اجتماع می‌شود.

 

 

پاورقی:

1)بقره/25

2) انفال/74
3) یس/61
4)بقره/219
5)نساء/43
6)مائده/90و91
7)بقره/233
8)احقاف/15
منبع: قرآن شناسی/ محمد مهدی فولادوند

تدبر در قرآن - یکشنبه, 07 ارديبهشت 1399 16:02

شرایط تدبر در قران

پیشرفت های علمی در قران حاضر بیشتر مرهون بازگشت روح مباحثه و مشاهده است

تدبر در قرآن - سه شنبه, 29 بهمن 1398 12:08

تدبّر در قرآن مجید

تدبّر در قرآن مجید
در راس مشکلاتی که امت اسلام را در برخورد با قرآن ، در این روزگار به رنج انداخته مطالعه ی سطحی این کتاب عزیز است . امت اسلام چنین می پندارد که گویی سر و کار او با مشتی حروف و کلمات است نه مفاهیمی زنده از جنبش و حیات.هر بار که آدمی به خواندن قرآن می رپردازد همّ بزرگ او این است که هر چه زودتر قرآن را تمام کند و مردم می نگرند که چند صفحه دیگر باقی مانده و هنگامیکه قرآن را ختم کرد کارش تمام شده و نفس راحتی می کشد .

تدبر در قرآن - سه شنبه, 15 بهمن 1398 01:08

گناه و برخی آثار آن

بسم الله الرحمن الرحیم
گناه و برخی آثار آن
در این نوشتار سعی شده است تا با دیدی دیگر و با بیانی جدید به بیان علت بیماری های جدید _ برای نمونه به بیماری کرونا _ بپردازیم:

تدبر در قرآن - پنج شنبه, 31 مرداد 1398 02:18

آیا عدد 13 نحس است؟

بسم الله الرحمن الرحیم
مسئله نحس بودن برخی اعداد و روزها قدمتی طولانی دارد و در بین ایرانیان و غربیان هم مطرح بوده است ؛ از جمله اعداد , عدد 13 می باشد که بسیار از نظر عرف به نحسی معروف شده است ، ولی با دقت به تبیین روایات و تاریخ گذشته ایران مشخص می شود که سیزده نحس نیست و نسبت دادن نحسی به زمان، اصلا کار شایسته ای نیست. عدد سیزده اگر نحس بود ، امام علی علیه السلام که بزرگ مردی بی همتا بودند در روز 13 ماه رجب به دنیا نمی آمدند.

میدونید چرا در آیه۹۹سوره حجر، از مرگ بعنوان «یقین» یاد شده ؟ ...
چون .. :
انسان در هرچیز شک کنه، در مرگ نمی تونه... !
تردیدی نیست که کل نفس ٍ ذائقه الموت ...

تاحالا به این موضوع، ازین زاویه، نگاه کرده بودید؟؟
کسی هست که مرگ رو انکار کنه!؟
همه بهش میخندن...!و بهش باور دارن!

اما عده ای،خدا رو انکار میکنن،
طبیعت رو میپذیرن اما اونقدری که به شانس(!)ی بودن همه چیزایمان دارن به خدا اعتقادی ندارن! ...گفتم شانس..اصلا

میشه چیزی«شانسی» باشه!؟ درین جهان پر از نظم که دانشمند ها رو به سجده میندازه و میگن سالی بیش از صد دانشمند غیرمسلمان، در شرق و غرب عالم مسلمان میشن ، میشه چیزی شانسی باشه؟

جریان چیه واقعا !؟
چرا یه عده ای منکر چیزهای عقلی میشن... اشکال کار کجاست؟؟
چی تو وجود شون هست که به ظاهر چشم دارن و بینا هستند اما کور ند و نمیبینن !!؟ ...

مدتی بود این سوال مهم برام ایجاد شده بود و یه روز متوجه شدم که گاهی خودمم کور م!! ... و شاید خیللللللللی وقتها !
خب البته ...عجیب هم نیست... مارو از بچگی با مفهوم «تخم مرغ شانسی» بار آوردن! و مدام هم هررررجا لطف خدای مهربانِ مهربانِ مهربان شامل حالمون شد (بیش از پیش !) ، بجای یادکردن مهرخدا و محبّت ش بهمون گفتن «عجب شانسی داری!» .. . .

میدونید!
من چندساله دارم با این جمله... با این مفهوم ، میجنگم!
«سمّ» ِ ! این مفهوم یه سمّ ِ مهلکِ که از بچگی میریزن تو حلق مون و هیچچچچچ کس هم برای «سرطان» حاصله ازش دلی برامون نمیسوزونه جز اولیاء الله! ...

دوست دارید این سرطان رو در وجودمون درمان کنیم!؟
با ما همراه باشید!

عبارت «بسم اللّه الرحمن الرحیم» نخستین عبارت قرآن است که در اول سوره علق (اقرا) بر پیامبر (صلی الله علیه وآله) نازل شد و در احادیث شیعی این عبارت سرآغاز قرآن معرفی شده است.
رمز و رازهای نهفته در «بسم الله الرحمن الرحیم» که شما را حیرت زده می‌کنند!به گزارش گروه وبگردی باشگاه خبرنگاران جوان؛جمله بسم الله الرحمن الرحیم 114 بار بر پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله نازل شده است؛ در 113 سوره به عنوان سرفصل آمده و از آنجا که اول سوره توبه بسم الله نازل نشده و در سوره نمل علاوه بر ابتدای سوره، در آیه «إنّه من سلیمان و إنّه بسم الله الرحمن الرحیم» نیز این جمله مبارکه آمده است مجموعاً 114 آیه می‌شود.

انبیا(ص) مبعوث شدند تا توده‌ی مردم برای تحقق قسط قیام کنند. یعنی به مُر اسلام، سهم هرکس هرآنچه که هست به او پرداخت شود؛ همچنین سهم هرکس هرچه که نیست از او بازپس گرفته شود.هر پدیده‌ای کارکردی دارد که با آن شناخته می‌شود. کارکرد عینک، بهتر دیدن است؛ کارکرد میکروفن ضبط و ارسال آن به آمپلی‌فایر جهت پخش است. به فرموده‌ی مفسرین، کارکرد دین «قسط» است. قسط یعنی سهم هرکس هرچه که هست، به او پرداخت شود؛ و سهم هرکس هرچه که نیست، از او باز پس گرفته شود. هرگاه در جمهوری اسلامی به این مرحله دست‌یافتیم، آن روز، جمهوری ناب اسلامی محقق شده است؛ چراکه تمام دین برای برپایی قسط است و دین آمده تا با آن قسط درونی و بیرونی را محقق کنیم. اگر دین در جامعه‌ای برپا شد و قسط محقق نشد، شهد و شیرینی دین به کام مردم نخواهد نشست. در جامعه‌ی ما امروز به نام اسلام، اقتصاد ربوی پیاده می‌شود؛ لذا مردم و جوانان به حق خود نمی‌رسند، پس تصور می‌کنند دین ناکارآمد است.

همان طور که گفته شد (در پست هفت متعلق ایمان)، براساس آیات قرآن کریم، فرد مومن به هفت چیز ایمان دارد: ۱- الله، ۲- غیب، ۳- ملائکه، ۴- انبیاء، ۵- کتاب، ۶- آخرت و ۷- آیات الهی.

در طول سالیان، اندیشمندان مسلمان و ادیان دیگر بر روی شش متعلق اول پژوهش های فراوانی انجام داده اند اما آنچه از آن غفلت شدهمتعلق هفتم یا آیات الهی است؛ باید به این نکته توجه کرد که ایمان به آیات الهی مقوله ای جدا از ایمان به آیه های قرآن است، چرا که ایمان به آیه های قرآن در متعلقِ ایمان به کتاب ذکر شده است.

اگر ما معتقدیم- که معتقدیم- که عمل به قرآن، اساس و محور احیاء قرآن است و مسئله به تلاوت و خواندن و این‏ها ختم نمی‏شود- که به آن اعتقاد داریم؛ معتقدیم باید به قرآن عمل کنیم، باید جامعه‏مان را قرآنی کنیم، باید فکرمان را قرآنی کنیم، باید عملمان را قرآنی کنیم، باید قرآن را باور کنیم؛ قرآن را باور کنیم و وعده‏ی قرآن را وعده‏ی صدق و حق بدانیم، همین‏طور که خود قرآن می‏فرماید: «و تمّت کلمة ربّک صدقاً و عدلًا لا مبدّل لکلماته»؛

Please publish modules in offcanvas position.